درسنامه آموزشی قرآن کلاس هشتم
درس 9: سوره سَبَأ و فاطر، قرآن بخوان
جلسۀ اوّل: سورۀ سَبَأ
الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ ﴿۱﴾ يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ وَ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا وَ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ وَ مَا يَعْرُجُ فِيهَا وَ هُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ ﴿۲﴾ وَ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لَا تَأْتِينَا السَّاعَةُ قُلْ بَلَى وَ رَبِّي لَتَأْتِيَنَّكُمْ عَالِمِ الْغَيْبِ لَا يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِي السَّمَاوَاتِ وَلَا فِي الْأَرْضِ وَلَا أَصْغَرُ مِنْ ذَلِكَ وَلَا أَكْبَرُ إِلَّا فِي كِتَابٍ مُبِينٍ ﴿۳﴾ لِيَجْزِيَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُولَئِكَ لَهُمْ مَغْفِرَةٌ وَ رِزْقٌ كَرِيمٌ ﴿۴﴾ وَالَّذِينَ سَعَوْا فِي آيَاتِنَا مُعَاجِزِينَ أُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مِنْ رِجْزٍ أَلِيمٌ ﴿۵﴾ وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَّ وَ يَهْدِي إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ﴿۶﴾ وَ قَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا هَلْ نَدُلُّكُمْ عَلَى رَجُلٍ يُنَبِّئُكُمْ إِذَا مُزِّقْتُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّكُمْ لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ ﴿۷﴾
ترتیل صوتی آیات 1 تا 7 سوره سَبَأ
أَفْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَمْ بِهِ جِنَّةٌ بَلِ الَّذِينَ لَا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ فِي الْعَذَابِ وَ الضَّلَالِ الْبَعِيدِ ﴿۸﴾ أَفَلَمْ يَرَوْا إِلَى مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ مَا خَلْفَهُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ إِنْ نَشَأْ نَخْسِفْ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ نُسْقِطْ عَلَيْهِمْ كِسَفًا مِنَ السَّمَاءِ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآيَةً لِكُلِّ عَبْدٍ مُنِيبٍ ﴿۹﴾ وَ لَقَدْ آتَيْنَا دَاوُودَ مِنَّا فَضْلًا يَا جِبَالُ أَوِّبِي مَعَهُ وَ الطَّيْرَ وَ أَلَنَّا لَهُ الْحَدِيدَ ﴿۱۰﴾ أَنِ اعْمَلْ سَابِغَاتٍ وَ قَدِّرْ فِي السَّرْدِ وَ اعْمَلُوا صَالِحًا إِنِّي بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ﴿۱۱﴾ وَ لِسُلَيْمَانَ الرِّيحَ غُدُوُّهَا شَهْرٌ وَ رَوَاحُهَا شَهْرٌ وَ أَسَلْنَا لَهُ عَيْنَ الْقِطْرِ وَ مِنَ الْجِنِّ مَنْ يَعْمَلُ بَيْنَ يَدَيْهِ بِإِذْنِ رَبِّهِ وَ مَنْ يَزِغْ مِنْهُمْ عَنْ أَمْرِنَا نُذِقْهُ مِنْ عَذَابِ السَّعِيرِ ﴿۱۲﴾ يَعْمَلُونَ لَهُ مَا يَشَاءُ مِنْ مَحَارِيبَ وَ تَمَاثِيلَ وَ جِفَانٍ كَالْجَوَابِ وَ قُدُورٍ رَاسِيَاتٍ اعْمَلُوا آلَ دَاوُودَ شُكْرًا وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبَادِيَ الشَّكُورُ ﴿۱۳﴾ فَلَمَّا قَضَيْنَا عَلَيْهِ الْمَوْتَ مَا دَلَّهُمْ عَلَى مَوْتِهِ إِلَّا دَابَّةُ الْأَرْضِ تَأْكُلُ مِنْسَأَتَهُ فَلَمَّا خَرَّ تَبَيَّنَتِ الْجِنُّ أَنْ لَوْ كَانُوا يَعْلَمُونَ الْغَيْبَ مَا لَبِثُوا فِي الْعَذَابِ الْمُهِينِ ﴿۱۴﴾
ترتیل صوتی آیات 8 تا 14 سوره سَبَأ
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 88 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
خارج میشود، میداند، نازل میشود
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | یَعلَمُ | میداند | 2 | یَلِجُ | فرو میرود |
| 3 | یَخرُجُ | خارج میشود | 4 | یَنزِلُ | نازل میشود |
| 5 | یَعرُجُ | بالا میرود | 6 | یولِجُ | داخل میکند |
فعالیت دوم (صفحه 88 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- یَعلَمُ ما یَلِجُ فِی الاَرضِ: میداند آنچه فرو میرود در زمین.
2- وَ ما یَخرُجُ مِنها: و آنچه خارج میشود از آن.
3- وَ ما یَنزِلُ مِنَ السَّماءِ: و آنچه نازل میشود از آسمان.
4- وَ ما یَعرُجُ فیها: و آنچه بالا میرود در آن.
5- یولِجُ الَّیل فِی النَّهارِ: داخل میکند شب را در روز
6- وَ یولِجُ النَّهارَ فِی الَّیلِ: داخل میکند روز را در شب.
7- وَ هُوَ الرَّحیمُ الغَفورُ: و او مهربان و بسیار آمرزنده است.
انس با قرآن در خانه (صفحه 89 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 428 تا 434 قرآن کریم را بخوانید.
ب) دو آیهٔ اوّل و دوم سورهٔ مبارکهٔ سبأ را ترجمه کنید.
1- اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَا فِي الْأَرْضِ: سپاس و ستایش برای خدایی است که برای اوست آنچه در آسمانها و آنچه در زمین است.
2- وَ لَهُ الْحَمْدُ فِي الْآخِرَةِ: و برای او سپاس و ستایش در آخرت است.
3- وَ هُوَ الْحَكِيمُ الْخَبِيرُ: و او حکیم آگاه است.
4- يَعْلَمُ مَا يَلِجُ فِي الْأَرْضِ: میداند آنچه فرو میرود در زمین.
5- وَ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا: و آنچه خارج میشود از آن.
6- وَ مَا يَنْزِلُ مِنَ السَّمَاءِ: و آنچه نازل میشود از آسمان.
7- وَ مَا يَعْرُجُ فِيهَا: و آنچه بالا میرود در آن.
8- وَ هُوَ الرَّحِيمُ الْغَفُورُ: و او مهربان و بسیار آمرزنده است.
ج) از صفحهٔ 431 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- عِندَهُ: نزد او
2- قُل الله: بگو خداست
3- هُوَ اللهُ العَزیزُ الحَکیم: او خدای شکستناپذیر است.
د) در صفحهٔ 431 قرآن کریم، خداوند خطاب به پیامبر اکرم میفرماید ما تو را برای همه مردم فرستادیم. این آیه را که بیانگر دعوت جهانی اسلام است یافته و همراه با معنای آن بنویسید.
جلسۀ دوم: سورۀ فاطر
قُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَ مَا يُبْدِئُ الْبَاطِلُ وَ مَا يُعِيدُ ﴿۴۹﴾ قُلْ إِنْ ضَلَلْتُ فَإِنَّمَا أَضِلُّ عَلَى نَفْسِي وَ إِنِ اهْتَدَيْتُ فَبِمَا يُوحِي إِلَيَّ رَبِّي إِنَّهُ سَمِيعٌ قَرِيبٌ ﴿۵۰﴾ وَ لَوْ تَرَى إِذْ فَزِعُوا فَلَا فَوْتَ وَ أُخِذُوا مِنْ مَكَانٍ قَرِيبٍ ﴿۵۱﴾ وَ قَالُوا آمَنَّا بِهِ وَأَنَّى لَهُمُ التَّنَاوُشُ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ ﴿۵۲﴾ وَ قَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكَانٍ بَعِيدٍ ﴿۵۳﴾ وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا فِي شَكٍّ مُرِيبٍ ﴿۵۴﴾
الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ جَاعِلِ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا أُولِي أَجْنِحَةٍ مَثْنَى وَ ثُلَاثَ وَ رُبَاعَ يَزِيدُ فِي الْخَلْقِ مَا يَشَاءُ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿۱﴾ مَا يَفْتَحِ اللَّهُ لِلنَّاسِ مِنْ رَحْمَةٍ فَلَا مُمْسِكَ لَهَا وَ مَا يُمْسِكْ فَلَا مُرْسِلَ لَهُ مِنْ بَعْدِهِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ ﴿۲﴾ يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ ﴿۳﴾
ترتیل صوتی آیات 49 تا 54 سوره سَبَأ و آیات 1 تا 3 سوره فاطر
آموزش مفاهیم
فعالیت اوّل (صفحه 91 کتاب درسی)
جدول زیر را کامل کرده و سعی کنید معنای کلمات را به خاطر بسپارید.
آفریننده، روزی میدهد، یاد کنید، تردید
| ردیف | کلمه | معنا | ردیف | کلمه | معنا |
| 1 | فاطِر | پدید آورنده | 2 | اُذکُروا | یاد کنید |
| 3 | خالِق | خالق، آفریننده | 4 | یَرزُقُ | روزی میدهد |
| 5 | اِتَّخِذوا | بگیرید | 6 | شَكّ | شک، تردید |
فعالیت دوم (صفحه 91 کتاب درسی)
معنای این ترکیبها و عبارات قرآنی را بنویسید.
1- اَفیِ اللهِ شكّ: آیا در (وجود) خدا شک است.
2- فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ: پدید آورندهی آسمانها و زمین است.
3- یٰاَیُّهَا النّاسُ اذکُروا: ای مردم یاد کنید.
4- نِعمَتَ اللهِ عَلَیکُم: نعمت خدا بر شماست.
5- هَل مِن خالِقٍ غَیرُ اللهِ: آیا هیچ آفرینندهای جز خدا است؟
6- یَرزُقُکُم: روزی میدهد شما را.
7- فَاتَّخِذوهُ: پس بگیرید او را.
انس با قرآن در خانه (صفحه 92 کتاب درسی)
الف) خواندن روزانۀ قرآن کریم: هر روز در خانه یک صفحه از صفحات 434 تا 440 قرآن کریم را بخوانید.
ب) این عبارات و آیات قرآنی از سورهٔ فاطر را ترجمه کنید.
1- الْحَمْدُ لِلَّهِ فَاطِرِ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضِ: سپاس و ستایش برای خدایی است که آفریننده آسمانها و زمین است.
2- يَا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ: ای مردم یاد کنید نعمت خدا بر شما
3- هَلْ مِنْ خَالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ: آیا هیچ آفرینندهای جز خدا است؟
4- يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ: روزی میدهد شما را از آسمان و زمین.
5- لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ فَأَنَّى تُؤْفَكُونَ: نیست خدایی جز او، پس چگونه (با این حال) منحرف میشوید!؟
6- إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا: و آنچه بالا میرود در آن.
ج) از صفحهٔ 436 قرآن کریم چند ترکیب یا عبارت سادهٔ قرآنی انتخاب و معنا کنید.
1- مِن فَضلِهِ: از لطف و رحمتش.
2- اْنُتم الفُقراءُ الَی اللهِ: شما فقیران به سوی خدا هستید.
3- لَهُ الملُکُ: بر او فرمانروایی است.
د) در صفحهٔ 436 قرآن کریم، خداوند میفرماید همهٔ مردم نیازمند خدا هستند و تنها اوست که از همه چیز بینیاز است. این آیهٔ شریفه را یافته و همراه با معنای آن بنویسید. چه خوب است این گونه آیات را که بیانگر اعتقادات ارزشمند ماست و میتواند ما را در همهٔ مراحل زندگی به راه راست و درست الهی راهنمایی کند، حفظ کنیم و همیشه به خاطر داشته باشیم.